شعار روز جهانی غذا در سال ۲۰۲۶ «نوآوری امروز، تغذیه فردا» انتخاب شده است؛ شعاری که بر نقش فناوری، کشاورزی پایدار و همکاری جهانی در تأمین غذای سالم و کافی تأکید می‌کند. با وجود کاهش نسبی گرسنگی در جهان، تازه‌ترین گزارش سازمان ملل نشان می‌دهد که همچنان صدها میلیون نفر با گرسنگی روبه‌رو هستند و دسترسی به رژیم غذایی سالم برای بخش بزرگی از جمعیت جهان دشوار است.
روز جهانی غذا هر سال در ۱۶ اکتبر، مصادف با ۲۴ مهرماه، به مناسبت سالروز تأسیس سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) گرامی داشته می‌شود. این مناسبت فرصتی برای توجه به چالش‌های جهانی گرسنگی، سوءتغذیه، امنیت غذایی و پایداری تولید غذاست.
در سال ۲۰۲۶، سازمان فائو شعار «Innovate today. Nourish tomorrow.» به معنای «نوآوری امروز، تغذیه فردا» را انتخاب کرده است. پیام اصلی این شعار آن است که ترکیب فناوری‌های نوین، دانش بومی و مدیریت پایدار منابع می‌تواند زمینه دسترسی عادلانه‌تر به غذای سالم را فراهم کند.
آمار گرسنگی در جهان؛ ۶۴۵ میلیون نفر همچنان گرسنه‌اند
بر اساس گزارش «وضعیت امنیت غذایی و تغذیه در جهان ۲۰۲۶» (SOFI 2026) که در ژوئیه امسال منتشر شد، حدود ۶۴۵ میلیون نفر در سال ۲۰۲۵ با گرسنگی مواجه بوده‌اند؛ رقمی معادل ۷.۸ درصد جمعیت جهان.
اگرچه این آمار نسبت به سال قبل حدود ۱۴ میلیون نفر کاهش یافته، وضعیت امنیت غذایی همچنان نگران‌کننده است. طبق همین گزارش:
حدود ۲.۱ میلیارد نفر در سال ۲۰۲۵ ناامنی غذایی متوسط یا شدید را تجربه کرده‌اند.
نزدیک به ۲.۶۹ میلیارد نفر توان مالی تهیه یک رژیم غذایی سالم را نداشته‌اند.
هزینه جهانی تأمین یک رژیم غذایی سالم همچنان در حال افزایش است.
این آمار نشان می‌دهد که مسئله غذا تنها به میزان تولید محصولات کشاورزی محدود نیست؛ بلکه قدرت خرید خانوارها، کیفیت تغذیه و دسترسی پایدار به مواد غذایی نیز نقشی اساسی دارند.
نوآوری چگونه می‌تواند آینده غذا را تغییر دهد؟
فائو در پیام روز جهانی غذا ۲۰۲۶ تأکید می‌کند که نوآوری لزوماً به معنای استفاده از فناوری‌های پیچیده نیست. به‌کارگیری روش‌های هوشمند آبیاری، اصلاح شیوه‌های کشت، بهبود نگهداری و حمل‌ونقل مواد غذایی و استفاده از دانش کشاورزان محلی، همگی می‌توانند بخشی از راه‌حل باشند.
برای نمونه، توسعه زنجیره سرد و روش‌های مناسب بسته‌بندی می‌تواند به کاهش فساد محصولات غذایی کمک کند. همچنین مدیریت دقیق‌تر منابع آب و استفاده از داده‌های اقلیمی می‌تواند بهره‌وری تولید را افزایش دهد.
هدف نهایی این اقدامات، تولید غذای بیشتر به هر قیمت نیست؛ بلکه تأمین غذای سالم، متنوع و مقرون‌به‌صرفه با کمترین آسیب ممکن به منابع طبیعی است.
ایران و چالش امنیت غذایی؛ از کم‌آبی تا کاهش ضایعات
پیام روز جهانی غذا ۲۰۲۶ برای ایران نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. محدودیت منابع آب، خشکسالی‌های مکرر، افزایش هزینه‌های تولید و ضایعات محصولات کشاورزی از موضوعاتی هستند که بر پایداری نظام غذایی کشور تأثیر می‌گذارند.
طبق گزارشی که دفتر سازمان ملل متحد در ایران در نوامبر ۲۰۲۵ منتشر کرد، بخش کشاورزی حدود ۸۰ درصد کل برداشت آب کشور را به خود اختصاص می‌دهد.
در همین راستا، فائو با همکاری ایران پروژه‌ای برای توسعه کشاورزی مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی راه‌اندازی کرده است. این طرح بر گسترش کشت محصولات مقاوم‌تر به خشکی، از جمله کینوآ و برخی غلات، و بهبود مدیریت منابع آب تمرکز دارد.
همچنین در اکتبر ۲۰۲۶، فائو از برنامه‌ای مشترک با مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی ایران برای تقویت مدیریت آفات و بیماری‌های نخل خرما خبر داد. این برنامه قرار است حدود یک‌هزار و ۷۲۰ کشاورز، کارشناس ترویج و نیروی فنی را در ۹ استان تحت پوشش آموزش قرار دهد؛ اقدامی که با هدف کاهش خسارات تولید و حفاظت از یکی از محصولات مهم کشاورزی ایران طراحی شده است.
در تقویم رویدادهای روز جهانی غذا در وب‌سایت فائو نیز برنامه‌ای با عنوان «نوآوری برای امنیت غذایی پایدار» برای روزهای ۱۶ تا ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ در تهران ثبت شده است.
کاهش دورریز غذا؛ مسئولیتی فراتر از مزرعه و کارخانه
یکی دیگر از موضوعات مهم در مسیر امنیت غذایی، کاهش هدررفت مواد غذایی است.
بر اساس داده‌های منتشرشده از سوی فائو، حدود ۱۳.۲ درصد مواد غذایی در مراحل پس از برداشت تا پیش از خرده‌فروشی از دست می‌رود. همچنین برآورد برنامه محیط زیست سازمان ملل نشان می‌دهد که حدود ۱۹ درصد غذای در دسترس مصرف‌کنندگان در بخش خرده‌فروشی، خدمات غذایی و خانوارها هدر می‌رود.
کاهش این ضایعات علاوه بر جلوگیری از اتلاف منابع، می‌تواند هزینه‌های زنجیره تأمین غذا را کاهش دهد.
مصرف‌کنندگان نیز با برنامه‌ریزی برای خرید، نگهداری صحیح مواد غذایی، توجه به تاریخ مصرف و استفاده بهینه از مواد اولیه می‌توانند در کاهش دورریز نقش داشته باشند.
آینده غذا به تصمیم‌های امروز وابسته است
روز جهانی غذا ۲۰۲۶ یادآور این واقعیت است که امنیت غذایی تنها با افزایش تولید محقق نمی‌شود. دسترسی اقتصادی به غذای سالم، ایمنی محصولات غذایی، حفاظت از منابع طبیعی و کاهش هدررفت، همگی بخش‌هایی از یک نظام غذایی پایدار هستند.
برای ایران نیز سرمایه‌گذاری در فناوری‌های کشاورزی، مدیریت منابع آب، بهبود کیفیت تولید و ارتقای آگاهی تغذیه‌ای می‌تواند مسیر دستیابی به امنیت غذایی پایدار را هموارتر کند.
پیام امسال روز جهانی غذا روشن است: نوآوری امروز باید به آینده‌ای منجر شود که در آن غذای سالم و مغذی برای افراد بیشتری در دسترس باشد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟