در سال‌های اخیر، تغییرات بازار پروتئین در ایران باعث شده فاصله بین قیمت مرغ و سایر منابع پروتئینی مانند ماهی کاهش پیدا کند. این موضوع در کنار افزایش هزینه‌های تولید در صنعت آبزی‌پروری، شرایطی پیچیده اما در عین حال فرصت‌محور برای این صنعت ایجاد کرده است. از یک طرف تولیدکنندگان با رشد هزینه‌ها و چالش نقدینگی مواجه‌اند و از طرف دیگر، بازار مصرف داخلی و صادراتی در حال تغییر است.
رشد بازار جهانی آبزیان و جایگاه ایران در این صنعت
بازار جهانی آبزیان یکی از سریع‌ترین حوزه‌های در حال رشد در صنعت غذاست. ارزش این بازار در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۱۴.۷ میلیارد دلار برآورد شده و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۲ به بیش از ۲۷۸ میلیارد دلار برسد.
این رشد به دلیل افزایش تقاضا برای پروتئین دریایی، کاهش ذخایر ماهیان طبیعی و توسعه فناوری‌های آبزی‌پروری اتفاق افتاده است. چین با سهمی نزدیک به ۶۰ درصد، بازیگر اصلی این بازار محسوب می‌شود.
سهم بالای ماهی در بازار جهانی
حدود ۶۵ درصد از بازار آبزیان مربوط به ماهی‌هاست. در همین راستا، بسیاری از کشورها به سمت تولید پایدار و مدیریت منابع حرکت کرده‌اند تا هم نیاز بازار را تأمین کنند و هم فشار زیست‌محیطی را کاهش دهند.
افزایش هزینه تولید در صنعت آبزیان ایران
یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت آبزیان ایران، افزایش هزینه‌های تولید است. حذف ارز ترجیحی و رشد قیمت نهاده‌ها باعث شده هزینه خوراک و تولید در بسیاری از بخش‌ها افزایش قابل توجهی داشته باشد.
بر اساس گزارش فعالان این صنعت، قیمت تمام‌شده تولید ماهیان سردابی، گرمابی و میگو نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر شده است.
فشار نقدینگی در واحدهای تولیدی
افزایش هزینه‌ها باعث شده بخشی از محصولات در مزارع باقی بماند و فروش آن‌ها با تأخیر انجام شود. این موضوع مستقیماً روی نقدینگی تولیدکنندگان اثر گذاشته و چرخه تولید را با اختلال مواجه کرده است.
کاهش فاصله قیمت مرغ و ماهی؛ یک نقطه عطف در بازار
یکی از مهم‌ترین تغییرات بازار پروتئین، نزدیک شدن قیمت مرغ به قیمت ماهی است. در سال‌های گذشته، قیمت ماهی تقریباً دو برابر مرغ بود، اما اکنون این فاصله تا حد زیادی کاهش یافته است.
این تغییر می‌تواند چند اثر مهم داشته باشد:
- افزایش جذابیت مصرف ماهی در سبد خانوار
- کاهش اختلاف رقابتی بین منابع پروتئینی
- ایجاد فرصت برای رشد مصرف داخلی آبزیان
وضعیت صادرات آبزیان ایران و تغییر بازارها
بازار صادراتی آبزیان ایران نیز در ماه‌های اخیر دچار تغییر شده است. یکی از مهم‌ترین اتفاقات، کاهش شدید صادرات به امارات بوده؛ بازاری که پیش‌تر سهم قابل توجهی از صادرات میگوی ایران را در اختیار داشت.
در مقابل، برخی بازارها مانند روسیه رشد قابل توجهی داشته‌اند و نقش جایگزین پیدا کرده‌اند.
تغییر مسیرهای صادراتی
با محدود شدن برخی مسیرهای حمل‌ونقل، بخشی از صادرات از مسیرهای زمینی و کشورهای واسط انجام می‌شود. این موضوع هزینه حمل را افزایش داده، اما در عین حال باعث حفظ جریان صادرات شده است.
کشورهایی مانند پاکستان، قزاقستان و ترکمنستان نقش مهمی در مسیرهای جدید صادراتی پیدا کرده‌اند.
جمع‌بندی: آیا کاهش فاصله قیمت مرغ یک فرصت است؟
کاهش فاصله بین قیمت مرغ و ماهی، در نگاه اول نتیجه فشارهای تورمی است، اما برای صنعت آبزیان می‌تواند یک فرصت مهم باشد. اگر این تغییر به درستی مدیریت شود، می‌تواند به افزایش مصرف داخلی و تقویت جایگاه آبزیان در سبد غذایی خانوار کمک کند.
در کنار این موضوع، توسعه بازارهای صادراتی جدید نیز می‌تواند نقش مهمی در تثبیت آینده این صنعت داشته باشد.
برای تحلیل‌های تخصصی‌تر در حوزه بازار غذا، قیمت‌ها و صنعت پروتئین، مقالات FoodKnow را دنبال کنید.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟