آیا ویتامین C می‌تواند فراتر از تقویت سیستم ایمنی، در کاهش خطر سرطان نیز نقش داشته باشد؟
پژوهشگران دانشگاه واترلو کانادا در مطالعه‌ای جدید با استفاده از مدل‌سازی ریاضی، تأثیر ویتامین C بر واکنش‌های شیمیایی دستگاه گوارش را بررسی کرده‌اند. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که حضور ویتامین C در رژیم غذایی ممکن است از تشکیل برخی ترکیبات بالقوه سرطان‌زا جلوگیری کند و به کاهش خطر بروز سرطان‌های مرتبط با این فرآیند کمک کند. البته پژوهشگران تأکید دارند که این یافته‌ها هنوز در مرحله مدل‌سازی بوده و به مطالعات انسانی بیشتری نیاز دارد.
ویتامین C چگونه می‌تواند بر خطر سرطان اثر بگذارد؟
در سال‌های اخیر، نگرانی‌ها درباره مصرف نیترات‌ها و نیتریت‌ها افزایش یافته است. این ترکیبات به‌طور طبیعی در برخی سبزیجات وجود دارند و همچنین در بسیاری از محصولات گوشتی فرآوری‌شده مانند بیکن، سوسیس و سالامی برای افزایش ماندگاری و حفظ رنگ محصول استفاده می‌شوند.
پس از ورود این ترکیبات به بدن، بخشی از آن‌ها در محیط اسیدی معده وارد فرآیندی به نام «نیتروزاسیون» (Nitrosation) می‌شوند. در این واکنش، امکان تشکیل ترکیباتی موسوم به N-nitroso compounds یا NOCs وجود دارد که بسیاری از آن‌ها به عنوان ترکیبات بالقوه سرطان‌زا شناخته می‌شوند.
پژوهش دانشگاه واترلو چه چیزی را بررسی کرد؟
محققان برای درک بهتر این فرآیند، یک مدل ریاضی پیشرفته از بدن انسان طراحی کردند که شامل:
- غدد بزاقی
- معده
- روده کوچک
- پلاسما
بود.
این مدل حرکت نیترات‌ها و نیتریت‌ها در بدن، تغییرات pH معده و همچنین واکنش‌های شیمیایی مرتبط با تشکیل ترکیبات نیتروزه را شبیه‌سازی کرد. هدف اصلی پژوهش، بررسی نقش ویتامین C در مهار این واکنش‌ها بود.
نقش محافظتی ویتامین C در مدل‌سازی
نتایج مدل نشان داد زمانی که ویتامین C همراه با منابع غذایی حاوی نیترات مصرف می‌شود، میزان تشکیل ترکیبات N-nitroso کاهش پیدا می‌کند.
به همین دلیل، سبزیجات برگ سبز مانند اسفناج که هم نیترات و هم ویتامین C دارند، ممکن است برخلاف تصور عمومی، خطر کمتری از نظر تشکیل این ترکیبات داشته باشند. در واقع وجود آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند ویتامین C می‌تواند بخشی از اثرات بالقوه مضر نیتروزاسیون را خنثی کند.
آیا مصرف مکمل ویتامین C پس از غذا مفید است؟
یکی از یافته‌های جالب این مطالعه مربوط به زمان مصرف مکمل ویتامین C بود.
شبیه‌سازی‌ها نشان دادند که مصرف مکمل ویتامین C در فاصله کوتاهی پس از وعده غذایی می‌تواند به شکل متوسطی از تشکیل ترکیبات نیتروزه مرتبط با خطر سرطان جلوگیری کند؛ به‌ویژه زمانی که رژیم غذایی حاوی مقادیر بالاتری از نیتریت و نیترات باشد.
با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این نتیجه به معنای توصیه عمومی برای مصرف مکمل ویتامین C توسط همه افراد نیست و برای تأیید این موضوع به مطالعات بالینی انسانی نیاز است.
چرا این یافته اهمیت دارد؟
یکی از دلایل اختلاف نتایج مطالعات گذشته درباره ارتباط نیترات‌ها، نیتریت‌ها و سرطان، احتمالاً تفاوت میزان دریافت آنتی‌اکسیدان‌ها در رژیم غذایی افراد بوده است.
پژوهشگران معتقدند ویتامین C می‌تواند یکی از عوامل کلیدی باشد که توضیح می‌دهد چرا برخی مطالعات ارتباط قوی میان این ترکیبات و سرطان پیدا کرده‌اند و برخی دیگر چنین ارتباطی را مشاهده نکرده‌اند.
همچنین این مدل می‌تواند به طراحی مطالعات آینده کمک کند تا مشخص شود در چه شرایطی، در چه افرادی و تحت چه الگوهای غذایی، احتمال تشکیل ترکیبات نیتروزه بیشتر است.
محدودیت مهم مطالعه
نکته مهم این است که این پژوهش یک مطالعه مدل‌سازی ریاضی بوده و نه یک کارآزمایی بالینی روی انسان.
بنابراین نمی‌توان از نتایج آن نتیجه گرفت که مصرف ویتامین C به‌طور قطعی از سرطان پیشگیری می‌کند. یافته‌های این تحقیق بیشتر یک توضیح مکانیکی و زیستی برای نقش احتمالی ویتامین C در کاهش تشکیل ترکیبات سرطان‌زاست و باید در مطالعات انسانی آینده مورد بررسی قرار گیرد.
جمع‌بندی:
مطالعه جدید دانشگاه واترلو نشان می‌دهد ویتامین C ممکن است با مهار فرآیند نیتروزاسیون در دستگاه گوارش، تشکیل برخی ترکیبات بالقوه سرطان‌زا را کاهش دهد. نتایج مدل‌سازی حاکی از آن است که دریافت ویتامین C از طریق مواد غذایی یا در برخی شرایط از طریق مکمل‌ها می‌تواند اثر محافظتی داشته باشد.
با این حال، این یافته‌ها هنوز به معنای اثبات نقش پیشگیرانه قطعی ویتامین C در سرطان نیستند و برای تبدیل شدن به توصیه‌های تغذیه‌ای رسمی، به مطالعات انسانی بیشتری نیاز است.
نظر شما چیست؟
آیا تاکنون درباره ارتباط ویتامین C با کاهش تشکیل ترکیبات سرطان‌زا شنیده بودید؟ دیدگاه خود را در بخش نظرات با مخاطبان FoodKnow به اشتراک بگذارید.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟